Та оливийн тосыг хүнсэндээ хэрхэн хэрэгэлэдэг вэ?

Оливийн тос нь ханаагүй тосны хүчил агуулсан байдаг учир хүний биед эрүүл мэндийн ач холбогдолтой байдаг. Судас хатуурах, зүрхний шигдээс, таргалалт, чихрийн шижин гээд олон өвчнөөс урьдчилан сэргийлэхэд ач тустай. Харин энэхүү тосыг хэрхэн хэрэглэж байгаагаас шалтгаалан эрүүл мэндийн ач тусаа өгдөг байна. Оливийн тос нь цельсийн 185С градуст задарч эрүүл мэндэд хортой болох ханасан тосны хүчил болон транс тосны хүчил болж задардаг. Хоолыг хуурах үеийн темпратур нь 175-190 цельс байдаг. Ийм учир оливийн тосын хүнсэндээ хэрэглэхдээ аль болох хуурахгүйгээр хэрэглэх нь ашиг тустай.

Хүнсний эслэг зохистой хооллолтын үндэс.

Хүнсний эслэг нь хүнсний ширхэгийн бүрэлдэхүүн ба таргалалт, чихрийн шижин, өтгөн хаталтын үед маш үр дүнтэй байдаг. Эслэг нь гэдэсний гүрвэлзэх хөдөлгөөнийг сайжруулан өтгөн ялгаруулалтыг хурдасган, бүдүүн гэдсийг цэвэрлэж өтгөн хаталтаас сэргийлдэг. Эслэгийг ус болон хоол боловсруулах замд уусдаг ба уусдаггүй гэж ангилдаг. Уусдаггүй эслэг нь цусан дахь сахар, инсулины хэмжээг тохируулснаар тойруу замаар цусан дахь холестрины хэмжээг бууруулдаг. Мөн гэдэсний үйл ажиллагааг хэвийн байлгаж бүдүүн гэдэсний хорт хавдрын эрсдлийг бууруулна. Уусдаггүй эслэг улаан буудайн хивэг, эрдэнэ шишийн хивэг, ногоон цэцэгт байцаанд агуулагддаг. Уусдаг ислэг нь цусан дахь холестриныг шууд бууруулна. Уусдаг эслэг овъёос, овъёосны хивэг, алим, буурцаг, гүзээлзгэнэ, жүржийн төрөл жимсэнд байдаг.

Дараах хүнсний бүтээгдэхүүнийг цэвэрлэх явцад эслэг /хүнсний ширхэг/ үгүй болно:

• Ургамлын тосыг тунгаах
• Чихрийн нишингээс үйлдвэрийн аргаар чихэр гаргаж авах үед ширхэг арилдаг
• Үр тарианы бүтээгдэхүүн (эрдэнэ шиш, цагаан будаа, улаан буудай)-ийг тээрэмдэхэд гадна талын бүрхүүлд байдаг хүнсний ширхэгүүд  (эслэг) арилдаг.
• Тээрэмдэж цэвэрлэгдсэн дээд гурилын ширхэг байхгүй болно.
• Жимс, ногооны хальсыг цэвэрлэхэд эслэг нь хальсанд хамт хаягдана. Хальстай лийр, алим хальсгүйгээсээ 2-4 дахин их ширхэгтэй байдаг.

Эслэг хүний биед ямар ашигтай вэ?

• Гэдэсний гүрвэлзэх хөдөлгөөнийг сайжруулснаар бүдүүн гэдсэнд агуулагддаг хорт нэгдлүүдийг цэвэрлэж гадагшлуулна. Ингэснээр бүдүүн гэдэсний хорт хавдраас урьдчилан сэргийлдэг.
• Ходоод, гэдсэнд орсон хоолыг хөөлгөж арвин болгосноор цадсан мэдрэмж эрт үүсгэж хэт их идэх дуршлыг бууруулж таргалалтаас урьдчилан сэргийлнэ.
• Эслэг нь өөх тосны шимэгдэлтийг бууруулж цусан дахь тос, холестриныг багасгаснаар зүрх судасны өвчин болон тархинд цус харвах эрсдлийг бууруулна.
• Гэдэсний ханын цусны судаснаас шингэнийг татаж өтгөн ялгадсыг шингэрүүлж өтгөн хатах болон шамбарам үүсэхээс сэргийлнэ.
• Цөс хөөнө
• Гэдэсний ашигтай нянгийн өсөлтийг дэмжинэ.
• Эслэг ихтэй хүнс нь илчлэг чанар багатай байдаг тул биеийн жингээ тогтмол барих зорилгоор хэрэглэхэд нэн тустай.

Хүнсэнд эслэг дутагдвал:

Өтгөн хатах, бүдүүн болон шулуун гэдэсний хорт хавдар үүсэх, шамбарам, судас хатуурах, чихрийн шижин, цөс чулуужих зэрэг өвчин, эмгэг үүсэх урьдчилсан нөхцөл болно.

Хүнсэндээ эслэгийг хэтрүүлэн хэрэглэвэл:

Бүдүүн гэдсэнд исэлдэлт их явагдсанаас хий дүүрч гэдэс дүүрэх шинж гарах ба уураг, тос, кальци, төмөр зэрэг эрдэс бодисын шимэгдэлт муудна. 

 

 

Омега-3, 6, 9 өөхний хүчлүүдийн тухай

Омега-3 өөхний хүчлүүд нь нэгэн төрлийн поли-ханаагүй тос бөгөөд бие махбодид нийлэгждэггүй тул тэднийг эссенциал гэж нэрлэдэг. Энэ нь юу гэсэн үг гэхээр заавал хоол тэжээлээр тэднийг авч байх шаардлагатай.

3 төрлийн омега-3 өөхний хүчлүүд байдаг.

Омега-3 өөхний хүчлүүдийн эх сурвалжууд нь:

Омега-3 өөхний хүчлийн эрүүл мэндэд үзүүлэх нөлөө
Омега-3 өөхний хүчлүүд нь одоо цагийн эрүүл мэндийн олон асуудлыг үүсгэдэг хоолны дэглэмийн сөрөг нөлөөг засдаг. Омега-3 өөхний хүчлүүдээр баялаг хүнсний бүтээгдэхүүнүүдийг хэрэглэснээр зүрхний өвчин, цус харвалт, хавдар, БНЛП-ын ихсэлтийн эрсдлийг бууруулах үйлдэлтэй.

Альфа-линолений хүчил нь холестерол, триглицеридийн түвшинг бууруулж, цусны судасны уян хатан байдлыг хангаж, артерид өөхний хуримтлалыг үүсэхээс сэргийлэх замаар зүрхний өвчин болон цус харвалтыг бууруулдаг.

Харин эйкозапентаений болон докозагексаений хүчлүүд нь тархи болон нүдний хөгжилд оролцдог, зүрх, судасны өвчнөөс сэргийлдэг, Альцгеймерийн өвчнөөс сэргийлэх чадвартай байдаг. АНУ-д хийгдсэн нэгэн судалгаагаар эдгээр өөхний хүчлүүдийг өдөрт дунджаар 664 мг хэрэглэж байсан бүлгийн хүмүүст зүрх судасны өвчний тохиолдол 40%-аар буурч, бусад үхэлд хүргэдэг бүх эмгэгүүдийн эрсдлийг бууруулж байжээ.
Омега-6 өөхний хүчлүүд

Омега-6 өөхний хүчлүүд нь поли-ханаагүй тос бөгөөд хүний биед нийлэгждэггүй тул эссенциал өөхний хүчлийн ангилалд хамаардаг. Тийм ч учраас омега-6 өөхний хүчлийг мах, тахиа, өндөг, самар, ургамлын тоснуудаас авч байх хэрэгтэй.

Омега-6 өөхний хүчлийн 2 төрөл байдаг:

Омега-6 өөхний хүчлүүдийн дараах эх сурвалжууд байдаг.

Омега-6 өөхний хүчлүүдийн эрүүл мэндэд үзүүлэх нөлөө

Ихэнх омега-6 өөхний хүчлүүдийг бид ургамлын тосноос авч байдаг. Линолейн хүчлийг ихээр хэрэглэхэд үрэвслийг өдөөж, зүрхний өвчин, хавдар, багтраа, артрит, сэтгэл гутралд хүргэдэг.
Омега-3 болон омега-6 өөхний хүчлүүдийн тэнцвэрт байдал

Омега-3 болон омега-6 өөхний хүчлүүдийг тэнцвэртэй байлгах нь эрүүл мэндэд их ач холбогдолтой. Тэнцвэргүй хэрэглээ, омега-6-ийн хэмжээ ихэссэн тохиолдолд үрэвслийг дэмжиж олон эмгэгт хүргэдэг. Эрүүл хоолны дэглэм нь омега-6 нь омега-3-аас 2-4 дахин их хэмжээтэй байх хэрэгтэй. Харин Хойд Америкийн хоолны дэглэм нь омега-6-г омега-3-аас 11-30 дахин их хэмжээгээр агуулсан байдаг. Тийм ч учраас омега-6 нь олон үрэвсэлт эмгэгийг үүсгэдэг.
Омега-9 өөхний хүчлүүд

Омега-9 өөхний хүчлүүд нь ургамал болон амьтны гаралтай тосонд ихээр агуулагддаг ханаагүй тос юм. Энэхүү моно-ханаагүй тосийг омега-9 гэж нэрлэсний учир нь дээрхтэй адил давхар холбоо нь омега төгсгөлөөс 9 дэх нүүрстөрөгчийн атомд байрласан байдаг. Энэ нь олейн хүчил нэртэйгээр канола, наранцэцэг, олив болон самрын тосонд агуулагддаг. Гэхдээ омега-9 нь хүний биед нийлэгжих чадвартай байдаг ч хоол хүнсээр авах нь эрүүл мэндэд ач холбогдолтой байдаг.

Омега-9 өөхний хүчлийн гол төлөөлөгч нь олейн хүчил юм. Олейн хүчил нь канола, наранцэцэг, оливийн тосны найрлагад агуулагддаг.

Омега-9 өөхний хүчлүүдийг моно-ханаагүй өөхний хүчил гэж нэрлэдэг бөгөөд зүрх судасны өвчний, цус харвалтын эрсдлийг бууруулдаг. Эдгээр өөхний хүчлүүд нь сайн холестерол буюу их нягттай липопротейд холестеролыг ихэсгэж, муу холестерол болох бага нягттай липопротейд холестеролын хэмжээг бууруулж, артерийн хананд атерома буюу атеросклерозын товруу үүсэхээс сэргийлдэг.

Омега-3, 6, 9 өөхний хүчлүүд нь биед өөр өөр үүрэгтэй хэдий ч тэнцвэртэй хэмжээгээр бие махбодыг эрүүл байхад тусалдаг.